Adolf Józef Reutt: Narodowy Radykalizm przynosi Sprawiedliwość

                    Polska jest Narodem, który bodaj najwięcej ma danych do tego, by stać się twórcą doskona­łego ustroju sprawiedliwości społecznej, ideału, mogącego służyć za wzór innym, bo, jak powiada J. Kochanowski, my Polacy cierpieliśmy tyle zbiorowo w nurtach Narodu, że powołani jesteśmy, przede wszystkim do zrozumienia bólów i trosk świata. Tak się też i dzieje. Rosnący z dniem każdym Ruch Narodowo-Radykalny odznacza się przede wszystkim tym, że jest do gruntu przepojony głę­boką sprawiedliwością.

Duch Sprawiedliwości — to najistotniejsza cecha polskiej myśli narodowo-radykalnej. Obowiązek sprawiedliwości społecznej nakazuje ogólnie, by w życiu społecznym każdemu członkowi zbiorowości oddać to, co mu się należy. A że, zgodnie z doktryną narodowo-radykalną wszyscy, dobrej woli członkowie Narodu są równoprawnymi obywatelami Kraju, więc obowiązek sprawiedliwości, w naszym rozumieniu, sprowadza się do dążenia by w życiu Narodu została urzeczywistniona zasada, posuniętej do najdalszych granic równości w rozdziale zarówno dóbr kulturalnych jak i gospodarczych.

Bolesław Piasecki z synami

Bolesław Piasecki z synami - Jarosławem i Bohdanem tuż przed wyjazdem na Nowogródczyznę (wiosna 1944), gdzie stacjonował jego III Batalion UBK-AK, który 6-7 lipca weźmie udział w operacji "Ostra Brama"

 

Wojciech Kwasieborski: O naczelny ideał nacjonalizmu polskiego

           Atmosfera współczesnego życia politycznego w Polsce nie sprzy­ja zastanowieniu się nad sprawami, które nie mają bezpośrednie­go związku z chwilą bieżącą, z doraźną walką polityczną. Ruch Narodowo-Radykalny zmaga się dzisiaj z przeszkodami, które stoją na drodze do jego celów, i pokonywanie tych przeszkód, za­łatwianie spraw aktualnych, ustalanie taktyki politycznej, pochła­nia prawie całkowicie nie tylko praktycznego realizatora, ale i publicystę. Trzeba dziś stać w nurcie bieżącego życia, patrzeć w przyszłość i ku tej przyszłości życie kierować.

Naprawdę jednak wielki i głęboki ruch polityczny nie może w ogniu najgorętszej nawet walki zapomnieć o sprawach, co praw­da dalekich od doraźnych potrzeb chwili, ale związanych z podstawowymi fundamentami jego ideologii. Płynięcie wyłącznie na fali aktualności nieuchronnie pociąga za sobą spłycenie myśli politycznej, grozi jej wyjałowieniem, upadkiem do poziomu wiecowego frazesu. Dla tych też powodów „Ruch Młodych” nie jest tylko rejestrem i komentarzem bieżących wypadków politycznych. Podobnie jak i wiele innych prac drukowanych w naszym piśmie, praca poniższa nie ma i nie chce mieć posmaku aktualności. Mowa w niej o rzeczach nieuzależnionych od gorączki walki, od potrzeb chwili, o kwestiach, których znaczenie polega m.in. na tym, że – wbrew pozorom – nie ulegają przedawnieniu.

Wojciech Kwasieborski: Zadania szkoły w ujęciu narodowo-radykalnym

                 Zadaniem szkoły jest przygotowywanie młodych pokoleń do twórczego rozwijania i bogacenia cywilizacji polskiej. Cywilizacja narodu wielkiego nie jest nigdy odbitką jakiegoś, jednego, sztywnego szablonu. Tej zasadniczą cechą jest różnorodność, wszechstronne zróżnicowanie, połączone w harmonijną, jednolitą całość, będącą wyrazem duszy narodu. Twórcami cywilizacji nie są zatem, sfabrykowane według jednego szablonu, „zestandaryzowane” ludzkie maszyny, ale ludzie, różnorodni w swym typie psychicznym, zdolnościach, zamiłowaniach i kierunku twórczości. Instytucją, kształcącą takich właśnie świadomych twórców cywilizacji polskiej, jest szkoła. Szkoła nie może być zatem zbudowana zarówno pod względem swej formy, jak i pod względem treści realizowanego przez siebie, programu, jako jednolity, sztywny szablon taki sam dla wszystkich.

Bolesław Piasecki: Nowy Polak i Wielka Polska

Trzy są czynniki siły Ruchu Narodowo-Radykalnego: program, typ człowieka, świadomość drogi prowadzącej do zwycięstwa. Program nasz rysuje ustrojową, społeczno-gospodarczą i kulturalną wizję Wielkiej Polski.

Wielka Polska w naszej wizji to Polska wymagająca niespotykanego dotychczas w historii wysiłku energii i pracy od Narodu. Nasz program Wielkiej Polski nie może być przeniesiony z wizji w życie tylko jednostkowymi czy grupowymi wysiłkami – te nie wystarcza – trzeba wytężonej codziennej pracy mas narodu. Wielka Polska w naszej wizji – to ustrój przypominający codziennie każdemu Polakowi o nadrzędności interesów ogólnonarodowych nad prywatnymi. Ustrój nasz powiąże jak najściślej w świadomości ogółu szczęście jednostki ze szczęściem Narodu.

Kamil Sawczak: „Przeciwko kapitalizmowi!” – antykapitalizm w koncepcjach RNR „Falanga”

                Antykapitalizm, wśród koncepcji narodowych radykałów okresu przedwojennego, zajmował jedno z czołowych miejsc. Wielki kryzys, w oczach młodych nacjonalistów, był zapowiedzią upadku systemu kapitalistycznego i szansą na realizację nowego ładu w ramach przyszłego narodowego państwa.

Wtedy też, w opozycji do poglądów „starych” (m.in. Romana Rybarskiego), ukształtowały się doktryny konkretyzujące myśli narodowo-radykalnych działaczy. Wybuch II W.Ś., a następnie objęcie władzy przez komunistów w Polsce, doprowadziło do eksterminacji całego pokolenia rewolucyjnych nacjonalistów i uniemożliwiło dalszy rozwój ideologii. Odrodzony ruch narodowo-radykalny w III RP zatracił obecnie wiele ze swej ideologicznej tożsamości. Silny dyskurs prawicowy przy słabości intelektualnych kręgów NR doprowadza do marginalizacji treści antykapitalistycznych wśród nacjonalistów, na rzecz koncepcji liberalno-gospodarczych. W wyniku tego idea Jana Mosdorfa i Bolesława Piaseckiego wulgaryzowana jest do kwestii stylu i estetyki, całkowicie podporządkowanym aksjomatom prawicy.

Remigiusz Broniarek: Ruch Narodowo–Radykalny „Falanga” w świetle pism programowych

                 Czasy II Rzeczpospolitej stanowią wciąż dużą inspirację dla szeregu młodych naukowców, jak i dla wielu ludzi życia publicznego w Polsce. Dzieje się tak w głównej mierze dlatego, że w okresie PRL Polska była pozbawiona naturalnej, wolnej refleksji nad tym niezwykle ważnym okresem historii ojczystej. Niezwykle ważne na tym polu jawią się prace na temat myśli politycznej, wielokrotnie przywoływanej również we współczesności. Biorąc to pod uwagę należy stwierdzić, że praca pana Remigiusza Broniarka dotyka historii niezwykle ciekawego nurtu politycznego w II Rzeczpospolitej. Ruch Narodowo – Radykalny „Falanga” odegrał znaczącą rolę w środowiskach studenckich okresu przedwojennego, a także po ideowych przeobrażeniach jego przywódcy Bolesława Piaseckiego, ludzie wywodzący się z tego środowiska czynnie działali w czasach PRL (PAX). Wydaje się, że analiza myśli politycznej sprzed II wojny światowej ułatwia w jakimś stopniu rozumienie kierunków działań grupy Piaseckiego w czasach komunistycznych. Autor sięgnął do bardzo ciekawych, różnorodnych źródeł, które pozwoliły mu dość szczegółowo przedstawić historię i ideologię ruchu. Pan Broniarek odważnie i niejednokrotnie krytycznie podchodzi do dotychczasowych ustaleń naukowych dotyczących dziejów tego nurtu politycznego. Różnorakie tezy odnoszące się do opisywanego kierunku politycznego uwarunkowane były w dużym stopniu kwestiami ideologicznymi, zniekształcając rzeczywisty obraz myśli i działań Ruchu Narodowo–Radykalnego „Falanga”. Z tych przede wszystkim powodów warto jest po pracę pana Broniarka sięgnąć i ją z uwagą przeczytać.

dr hab. Mieczysław Ryba

Kierownik Katedry Historii Systemów Politycznych XIX i XX w. KUL